دیابت نوع 2

افزایش قند خون در بدن، بیماری دیابت نامیده ‌می‌شود. این بیماری انواع مختلفی دارد، ولی به طورعمده به:   الف) دیابت نوع 1؛ ب) دیابت نوع 2؛   ج) دیابت بارداری،  تقسیم‌ می‌شود. بیش از 90% بیماران مبتلا به دیابت از نوع 2 هستند و حدود 10%  از دیابت نوع 1 رنج‌ می‌برند.

بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بزرگسال و چاق هستند، اما دیابت نوع 1 بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده ‌‌شده و باعث لاغری و ضعیف شدن بیماران می‌شود. دیابت بارداری به افزایش قند خون در دوره بارداری اطلاق میشود که معمولاً 4 تا 12 هفته پس از ختم بارداری بهبود می یابد.

دیابت نوع 2

علل اصلی بروز دیابت نوع 2 با نوع 1 متفاوت است. برخلاف مبتلایان به دیابت نوع 1 که قادر به ساخت انسولین نیستند، در بیماران این گروه (دیابت نوع 2)، در اوایل بیماری به مقدار کافی یا حتی بیش از حد نیاز انسولین ساخته ‌می‌شود؛ اما انسولین موجود در خون قادر بـه تسهیل ورود گلوکز (قنـد) بـه درون سلول‌هـا نیست.

در بدن انسان و دیگر پستانداران، در سطح تمام سلول‌های بدن گیرنده‌های انسولین قرار دارند. این گیرنده‌ها و انسولین نقش قفل و کلید را بازی ‌می‌کنند، هنگامی که انسولین (کلید) به گیرنده‌ها (قفل) متصل ‌می‌شود، سلول‌ها به گلوکز اجازه‌ی ورود و مصرف شدن و تولید انرژی برای ادامه حیات می دهند.

در دیابت نوع 2، یا شکل انسولین تغییر کرده و یا گیرنده‌های سلول‌ها، انسولین را شناسایی‌ نمی‌کنند و بنابراین سلول اجازه‌ی ورود گلوکز (قند) به داخل سلول را نداده و در نتیجه مقدار قند در خـون افزایش ‌می‌یابد، اما سلول‌ها بدون انرژی و گرسنه‌اند و نمی‌توانند وظایف خود را انجام دهند. عدم پاسخ‌دهی سلول‌ها به انسولین را مقاومت به انسولین می‌نامند. البته در برخی از مبتلایان به دیابت نوع 2 و یا موارد پیشرفته آن نیز مقدار انسولین ساخته ‌شده توسط سلول‌های لوزالمعده (پانکراس) کاهش ‌می‌‌یابد، در این موارد نیاز به تزریق انسولین وجود دارد.

انسولین همچون کلید در سلول را باز کرده و اجازه می‌دهد که قند وارد آن شده و مورد استفاده سلول قرار گیرد.

به هر حال مقاومت به انسولین و یا کاهش تولید انسولین سبب بروز دیابت نوع 2 می‌شود و عوامل ارثی و محیطی دلایل اصلی پیدایش این اختلال‌ها هستند.

استعداد ژنتیکی در بروز دیابت نوع 2 بیش از دیابت نوع 1 نقش دارد، به‌همین دلیل است که در بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع 2 سابقه‌ی خانوادگی مثبت وجود دارد، یعنی یک یا چند نفر از بستگان درجه یک بیماران نیز مبتلا به دیابت هستند.

چاقی یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی موثر در بروز دیابت نوع 2 است. افزایش چربی در بدن باعث افزایش مقاومت به انسولین و بنابراین بالا رفتن قند خون می‌شود. به‌همین دلیل است که دیابت نوع 2 در بیش از نیمی از موارد با فعالیت بدنی کافی و رژیم غذایی مناسب، که باعث کاهش وزن ‌شود، کنترل می‌گردد.

کم‌تحرکی و مصرف غذاهای پرانرژی که مشخصه شیوه زندگی ماشینی و کم تحرک است، عامل بروز دیابت نوع 2 است.

کمای هیپراسمولار وضعیتی شبیه کتواسیدوز است که اغلب در افراد مسن مبتلا به دیابت نوع 2 رخ ‌می‌دهد. افزایش قندخون و عدم دریافت مقدار کافی مایعات در مدت زمان طولانی به این وضعیت منجر می‌شود. در هر فرد مسن مبتلا به دیابت نوع 2 با اختلال هوشیاری باید به فکر این عارضه بود. علایم اصلی کمای هیپراسمولار عبارتند از:

• تشنگی و پرنوشی چند روزه،
• علایم عصبی (از اختلال هوشیاری تا اغما)
• افزایش حجم ادرار و علایم کم‌آبی بدن.

عفونت‌ها شایع‌ترین علل بروز کمای هیپراسمولار هستند (عفونت‌های ریوی و ادراری). عدم مصرف داروهای کاهنده‌ی قند خون یا انسولین، مصرف برخی داروها و عدم دسترسی کافی به آب، برخی دیگر از علل بروز این عارضه هستند.