توصیه‌های تغذیه‌ای برای بیماران دیابتی

ر‍‍‍ژیم غذایی مناسب  باید نیازهای روزانه فرد از جمله انرژی و مواد مغذی را تامین می کند، فرد را به وزن مناسب برساند یا وزن مناسب خود را حفظ نماید. همچنین فرد با رژیم غذایی مناسب علاوه بر قند خون، چربی خون و فشار خون را کنترل نماید و از عوارض ناشی از دیابت نوع 2 پیشگیری نماید.

چه غذاهایی را یک فرد دیابتی می­تواند مصرف نماید؟

فرد دیابتی می­تواند تمامی مواد غذایی و گروه­های غذایی، ولی در مقادیر کمتر از یک فرد سالم و مطابق با نیازش مصرف نماید و از خوردن مواد غذایی (البته به اندازه مورد نیاز برای کنترل قند خون) بدون هیچ نگرانی لذت ببرد. گروه­های غذایی شامل:

• گروه غذایی سبزیجات
  • سبزیجات غیرنشاسته‌­ای: بروکلی، هویج، گوجه فرنگی، انواع سبزیجات برگ سبز مثل کاهو و اسفناج، فلفل دلمه
  • سبزیجات نشاسته­‌ای: سیب­زمینی، ذرت، نخود سبز
• گروه غذایی میوه‌­ها: مرکبات، موز، انگور، طالبی، هندوانه، خربزه، انواع توت و شاتوت­‌ها
• گروه نان و غلات: نیمی از نان و غلات مصرفی فرد دیابتی در یک روز از غلات کامل مانند برنج قهوه‌­ای، نان سنگگ و تافتون، نان جو باشد و نیمی دیگر می‌­تواند از نان و غلات تصفیه شده مانند نان لواش، برنج و نان­‌های صنعتی
• لبنیات کم چرب به ویژه لبنیات تخمیری مانند ماست و کفیر
• منابع پروتیئن:

• • گوشت لخم
  • ماکیان
  • ماهی به ویژه سالمون
  • تخم‌­مرغ
• دانه­‌ها و مغزدانه‌­ها مانند تخمه کدو، کنجد، تخمه آفتابگردان، پسته، فندق، گردو و بادام
• حبوبات

در کنار مصرف روزانه از این گروه­‌های غذایی از چربی­‌های مفید برای قلب در برنامه غذایی برای پخت و پز و در سالاد استفاده نمایید. این چربی­‌ها شامل روغن‌­های مایع مانند کانولا و زیتون، روغن زیتون، روغن بذر کتان، یا دانه های کتان و آواکادو می­باشد. از این روغن­‌ها به جای کره، روغن­‌های جامد هیدروژنه، و مارگارین و انواع سس­ها استفاده نمایید.

بیماران دیابتی باید از مصرف کدام مواد غذایی پرهیز نمایند؟

• مواد غذایی سرخ کردنی و غذاهای حاوی مقادیر زیاد اسیدهای چرب اشباع (کره، چربی گوشت قرمز، پوست مرغ، لبنیات پرچرب، بستنی، شکلات، نارگیل، شیر نارگیل، روغن نارگیل و روغن پالم) و اسیدهای چرب ترانس (روغن جامد و نیمه جامد هیدروژنه، غذاهای سرخ شده، غذاهای آماده مانند پیتزا و ساندویچ، کراکر، اسنک­‌ها، نان‌­های فانتزی و انواع شیرینی، کره گیاهی)
• مواد غذایی کنسروی حاوی مواد افزودنی
• مواد غذایی با سدیم بالا نظیر: غذاهای شور، کالباس و سوسیس، پنیر پیتزا، چیپس، پفک و غذاهای کنسروی
• مواد غذایی پر چرب حاوی کلسترول بالا و یا اسیدهای چرب ترانس نظیر: لبنیات پرچرب، کره، خامه، غذاهای سرخ شده، گوشت های قرمز پرچرب و روغن های جامد و نیمه جامد
• مواد غذایی حاوی قندهای ساده نظیر: قند و شکر، عسل، مربا، انواع شیرینی ها، نوشابه های گازدار، انواع بستنی
• نوشیدنی­‌های حاوی قند مانند انواع آب میوه­‌های صنعتی، نوشابه معمولی، نوشیدنی­‌های ورزشی یا انرژی زا

بیماران مبتلا به دیابت باید بدانند:

• غذا در دفعات زیاد و کم حجم استفاده شود.
• در زمان­‌های مشخص وعده و میان‌­وعده‌­های خود را میل نمایید و به هیچ عنوان هیچ کدام را حذف ننمایید.
• افراد دیابتی می توانند برنج، ماکارونی و نان و غلات را روزانه و به مقدار متعادل مصرف نمایند. اما بهترین راه کاهش مصرف برنج و نان سفید جایگزین کردن آنها با حبوبات و نان های سبوس دار است.
• روزانه حداقل 5 واحد از میوه ها و سبزی های تازه در برنامه غذایی خود مصرف نمایند. بخشی از این سبزیجات از سبزی­های برگ سبز مانند سبزی­‌خوردن، کاهو، کلم، کرفس و نیز سبزیجات ریشه­‌ای مانند هویج، ترب، شلغم باشد. همچنین به جای آب میوه از میوه­ استفاده نمایید.
• سعی کنید به جای نمک از چاشنی­ها و طعم‌­دهنده­‌ها مانند آبلیمو و سرکه استفاده نمایید.
• روزانه نصف لیوان از حبوبات پخته شده در برنامه غذایی خود استفاده نمایید. مثلا عدسی را در وعده صبحانه یا خوراک لوبیا را در وعده ناهار یا شام میل نمایید و غذاهای حاوی حبوبات مانند آش استفاده نمایید.
• مصرف روغن های جامد و نیمه جامد، غذاهای آماده و سرخ شده و هم چنین چربی های موجود در منابع غذایی حیوانی (کره، خامه، گوشت قرمز و فراورده های آن) کاهش داده شود.
• دریافت نمک (سدیم) و غذاهای شور و کنسرو شده کاهش داده شود.
• مصرف قندهای ساده (قند و شکر، شکلات، نقل، شیرینی ها و …) کاهش داده شود.
• عسل دارای قند ساده است و مصرف آن باید محدود شود.
• مواد غذایی تلخ هیچ اثری در کاهش قند خون ندارند.

باورهای غلط در تغذیه مبتلایان به دیابت

• فرد دیابتی به هیچ وجه نباید برنج مصرف نماید.
• مصرف سیب زمینی و ماکارونی ممنوع است.
• مصرف میوه های شیرین در افراد دیابتی ممنوع است.
• عسل میتواند به میزان دلخواه مصرف شود.
• مصرف شیرین کننده های مصنوعی و جایگزین های شکر مفید است.
• شیرین کننده های مصنوعی و نوشابه های رژیمی را می توان به هر میزان مصرف کرد.
• مواد غذایی تلخ باعث کاهش قند خون می شوند.