نحوه‌ی مصرف و تزریق انسولین

امروزه روش‌های گوناگون و متعددی برای تزریق انسولین وجود دارد، مانند سرنگ، قلم و پمپ انسولین. به بیمارانی که انسولین مصرف ‌می‌کنند باید روش نگه‌داری، نحوه‌ی مخلوط‌کردن (انسولین های رگولار و ان پی اچ)، رعایت بهداشت سرنگ‌ها و محل‌های تزریق انسولین را آموزش ‌داد.

در حال حاضر، بسیاری از بیماران از قلم های انسولین استفاده می کنند. روش نگهداری و استفاده درست از این انسولین ها نیز از نکات کلیدی در درمان محسوب می شود.

نحوه‌ی نگهداری انسولین

• انسولین باز نشده حتماً باید در یخچال نگه‌داری شود، اما انسولینی که در آن باز شده و درحال استفاده است را می‌توان در دمای اتاق هم نگه‌داری کرد، ولی باید از قراردادن آن در گرمـای زیـاد (بالای 30 درجه) و یا سرمای شـدید (زیر 2 درجه) خـودداری‌کرد
• برای اطمینان از نگهداری انسولین در دمای مناسب، بهتر است پس از باز کردن انسولین و استفاده نیز قلم و یا ویال در قسمت درب یخچال نگهداری شود.
• از یخ زدگی انسولین باید پیشگیری کرد و آن را در فریزر و یا تماس مستقیم با یخ قرار نداد.
• از تکان‌دادن‌هـای بیش از حد شیشه و یا قلم انسولین بایـد اجتناب ‌کرد.
• در صورت تغییر رنگ دادن انسولین نباید از آن استفاده نمود.

نحوه‌ی مخلوط‌کردن

درصـورتی ‌که بیمار از دو نوع انسولین با اثر سـریع (کریستال/ رگولار) و با اثر متوسط (NPH) استفاده‌می‌کند،

بایـد برای مخلوط‌کـردن آنها نکته‌های زیـر را رعـایت‌کند:

• هیچ‌گونه ماده‌ی رقیق‌کننده و یا داروی دیگری نباید به مخلوط دو نوع انسولین اضافه‌شود.
• مخلوط انسـولین (کریستال/ رگولار) و NPH را، هم می‌تـوان فـوراً تزریق‌کـرد و هم می‌توان برای وعده‌ی بعدی تزریق نگه‌داری کـرد. در این صورت، به منظور پیشگیری از رسوب انسولین در نیدل و انسداد آن، سرنگ باید طوری قرار گیرد که نیدل ان رو به بالا باشد. البته هنگام استفاده از انسولینی که قبلاً مخلوط شده است باید سرنگ را به آرامی چند بار سر و ته نمود، تا انسولین مخلوط‌ شود.
• همیشه باید اول انسولین کریستال در سرنگ کشیده ‌شـود و بعد انسـولین NPH، در غیر این‌صورت ساختمان و اثر انسولین کریستال تغییرمی‌کند.

رعایت بهداشت سرنگ‌هـا

• درصورت آلوده ‌نکردن سرنگ و رعایت نکته‌های بهداشتی می‌توان از هر سرنگ 2-3 نوبت استفاده‌کرد.
• درصـورت استفاده‌ی مکرر از یک سـرنگ، فقط بایـد بـرای همان شخص مصرف‌شـود و استفاده از سرنگ فرد دیگر ممنوع است.
• درصـورتی‌ که سرسوزن سرنگ قابل جدا شدن است، در تزریق بعدی باید چند بار پیستونسرنگ را با فشار عقب و جلو برد تا انسولینی که در سرسوزن مانده (حدود 5 واحد انسولین) خارج‌گردد و سپس اقدام به کشیدن مجدد انسولین شود.
• انسولین باید نیم ساعت قبل از غذاخوردن تزریق‌ شود.
• در مورد قلم های انسولین نیز می توان از یک سرسوزن چند بار استفاده نمود.

محل‌هـای تزریق انسـولین

• باید در بافت زیرجلدی قسمت بالا و پشت بازو، سطح جلو و کناری قابل‌دید ران‌هـا و در شکم محدوده‌ی 5 سانتی‌متری اطراف ناف تزریق ‌شود.
• تزریق نباید داخل عضله انجام‌گیرد و باید حتماً در زیرپوست و در بافت چربی باشد.
• تزریق انسولین بایـد هـر دفعه در یک محل جـداگانه انجام‌ شود (چرخشی)، در غیر این صورت ممکن‌است پوست سفت شـود.
• سرعت جذب انسولین در محل‌های مختلف متفاوت است، به‌این ‌صورت که در شکم جذباز همه‌ی قسمت‌ها سریع‌تر است، بعد در بازوها و بعد ران‌ها‌ و در باسن از همه‌ی قسمت‌ها کندتر جذب می‌شود. بهتر است درصورتی ‌که فرد دو بار تزریق در روز دارد صبح‌ها روی شکم و شب‌ها بالای ران تزریق انجام‌ شود.
• هر ورزشی میـزان جذب انسولین را از نـواحی تزریق مـربوط به آن ورزش افـزایش ‌می‌دهد، به‌طور مثال درصورت تزریق در ران‌هـا در هنگام دویدن جذب انسولین سریع‌تر می‌شود.
• تغییرات پوستی نواحی تزریق مثل تورم، قرمزی و سفتی باعث کندی جذب انسولین می‌شود.

تفاوتی ندارد که از چه روشی (سرنگ و یا قلم) برای تزریق انسولین استفاده می‌کنید، فقط باید مطمئن باشید که تزریق خود را در محلی انجام می‌دهید که میزان مناسبی از چربی در زیر پوست قرار دارد. تزریق انسولین به صورت زیر جلدی (زیر پوستی) و اغلب بدون هیچ گونه درد و یا سوزشی انجام می‌شود. سرعت جذب انسولین، به محل تزریق بستگی دارد.

محل‌های مناسب برای تزریق انسولین