پیشگیری و کنترل دیابت

درمان دیابت

دیابت درمان قطعی ندارد ولی قابل کنترل است. شاید در آینده علاج قطعی دیابت امکان پذیر شود. اما در حال حاضر فقط می توانیم با کنترل قند خون در محدوده طبیعی از بروز عوارض دیابت پیشگیری کنیم.

آموزش

امروزه دیگر شکی باقی نمانده است که افراد دیابتی تنها در صورتی موفق به کنترل دیابت خواهند شد که در مورد اصول پایه درمان دیابت، آموزش های لازم را دیده باشند. در واقع آموزش را می توان به طور قطع به عنوان مهمترین پایه درمان دیابت به حساب آورد.

شرکت در کلاس های آموزشی دیابت، بسیار مفید است. به شما فلسفه دیابت و اصول تغذیه صحیح را می آموزد. به شما یاد می دهد که چگونه می توان با داشتن یک رژیم نسبتا آزاد، قند خون را کنترل کرد. به شما انگیزه می دهد که ورزش کنید. شما را توانمند می سازد که گام بردارید و موفق شوید. پس از شرکت در کلاس، هم از نظر روحی و هم از نظر جسمی بهبود خواهید یافت.

کنترل وزن

از هر 10 نفر مبتلا به دیابت نوع دو معمولا 8 نفر آنها چاق هستند و نیاز به کاهش وزن دارند. بنابراین فرد مبتلا به دیابت باید همیشه وزن خود را در حد طبیعی نگه دارد. برای تعیین وزن استاندارد، از نمودار نمایه توده بدنی ( BMI: وزن بر حسب کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد بر حسب متر) استفاده می شود.

طبقه بندی نمایه توده بدنی (BMI):

تغذیه

شاید بیشترین نگرانی و سوال افرد دیابتی مربوطه به نوع تغذیه آنها باشد. تغذیه صحیح نه تنها به کنترل بهتر قند خون، بلکه به کم کردن وزن با حافظ وزن بدن طبیعی و نیز کنترل چربی و فشار خون کمک قابل توجهی می کند. نکته های که باید در برنامه غذایی رعایت شود عبارت اند از:

تعداد وعده های غذایی را افزایش داده و در هر وعده مقدار غذای مصرفی را متناسب با فعالیت خود کاهش دهند.

افراد مبتلا به دیابت به خصوص بیماران لاغر و بیمارانی که قرص مصرف می کنند و یا انسولین تزریف می کنند، هرگز نباید یکی از وعده های اصلی غذای خود را حذف کنند.

از میوه های غیر شیرین و سبزی ها در وعده های غذایی به مقدار زیاد استفاده کنند.

مصرف میوه های شیرین مانند انگور، خربزه، خرما، توت و همچنین خشکبار شیرین مانند توت خشک، کشمش و قیسی را در برنامه غذایی خود محدود کنند.

از حبوبات در برنامه غذایی روزانه بیشتر مصرف کنند.

نان سبوسدار مصرف کنند.

قند و شکر و انواع شیرینی مانند آب نبات، شکلات، شیرینی، گز، سوهان و امثال آن را مصرف نکنند.

از مواد نشاسته ای مانند نان، برنج، سیب زمینی، گندم، جو ماکارونی به میزانی که موجب افزایش وزن نشود مصرف کنند.

مصرف چربی ها را کاهش دهند و به این منظور از سرخ کردن غذا خودداری و آن را به صورت آب پز و کبابی تهیه کنند. از گوشت های کم چرب استفاده کنند و قبل از پخت، چربی گوشت و پوست مرغ را جدا کنند. از شیر و ماست کم چرب استفاده کرده، مصرف تخم مرغ را محدود کرده و از گوشت های احشایی مانند جگر، مغز، قلوه و کله پاچه کمتر مصرف کنند. به جای خامه، کره و روغن های جامع از روغن مایع و زیتون استفاده کنند.

ورزش و فعالیت بدنی

کمترین اثر مثبت ورزش در افراد دیابتی کاهش قند خون در کوتاه مدت است. ولی ورزش اثرات بسیار مفید دیگری نیز دارد از جمله کاهش مقاومت بدن به انسولین که در نتیجه آن عملکرد انسولین در بدن و قند خون در دراز مدت نیز بسیار بهتر کنترل می شود. ورزش باعث کارایی بیشتر، کاهش وزن، احساس نشاط و تندرستی می شود. ورزش و فعالیت های بدنی باید متناسب با شرایط و وضعیت سلامت شخص باشند و به طور منظم و مستمر انجام گیرند. زمان ورزش بهتر است عصر باشد. این بیماران می توانند ورزش های سبک مثل نرمش و پیاده روی انجام دهند. به هر حال درباره نوع ورزش می توانند با پزشک خود مشورت کنند. ورزش به خصوص ورزش های هوازی همچنین باعث تقویت دستگاه قلب و گردش خون می گردد که در افراد دیابتی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. ورزش به دیابتی ها کمک می کند که از خظر سکته های قلبی و نابینایی و آسیب های عصبی در امان باشند.

پزشکان معتقدند پیاده روی روزانه منظم (دسته کم روزی 30 دقیقه) می تواند بسیاری از عوارض دیابت را به تاخیر بیندازد.

دارو درمانی

داروها در جای خود اهمیت بسیار زیادی در درمان دیابت دارند، ولی نباید فراموش کرد که درمان های غیردارویی از جمله ورزش و رژیم غذایی نیز باید همزمان با مصرف داروها انجام شوند تا درمان به شکل مطلوب تری صورت پذیرد. داروهای تجویز شده می توانند شامل قرص یا انسولین باشند. در دیابت نوع یک از همان ابتدای تشخیص انسولین تجویز می شود ولی در دیابت نوع دو کنترل قند عموما با داروهای خوراکی شروع می شود که این داروها با افزایش ترشح انسولین از لوزالمعده (پانکراس) و نیز کاهش مقاومت به انسولین به کنترل قند خون کمک می کنند. البته در نظر داشته باشید که یکی دیگر از پایه های کنترل قند خون در افراد دیابتی نوع دو می تواند انسولین باشد. در این نوع دیابت هر چقدر مصرف انسولین زودتر سروع شود از عوارض نامطلوب دیابت می تواند جلوگیری کند.